Jean Battista Elizanburu, idazlea.

Orain duela gutxi abesti zaharrak entzuten ari nintzela eta hortik bat Solferinoko itsua agertu zen (Nik jarri dizkizuet Enarak taldearen bertsio zaharra). Betidanik txundituta utzi nau abesti horrek. Nola zen posible izatea urrutiko gerla buruz konposatuta baitzen. Etxeko liburu zahar batean agertzen zen letra, partitura eta egilea, bera, Jean Battista Elizanburu, saratarra.

Elizanburu, normalki Elissanburu idatzita agertzen omen dela, Saran, Lapurdin jaio zen 1828.en urtean. Salamankarat abestian bezalaxe, gurasoek Larrensoro apaitzegira bidali zioten. Hor ikasketetan ezagutu zuen Gracien Aldema Zaldubi eta lagun minak izan ziren betirako. Elizanburuk ez zuen bere gogoen artean apaiza bihurzeko asmoa. Apaitzegia utzi eta Frantziako armadan sartu zen. Polliki, polliki ofizialtasuneraino iritsi zen eta kapitaina bezala utzi zituen armak. Napoleon III.aren urteetan Frantzia eta Austria ertean lisker ugari izandu zirela, eta, horrela, seguraski Elizanburu Solferinoko batailan egondu omen zen.

Elizanburu olerkari eta bertsolari gisa agertu da gurera. Beren obren artean nabaritu dezakegu Gazte hiltzera doana edota ikusten duzu goizean. Fama asko izandu ziren gero Euskal Herri osoan. Elizanburu, jada erretiratuta, idazten aritu zela eta sari ugari irabazi zituen d'Abaddietarren eskutik.



Batzuen ustez Elizanburuk idatzi omen zuela lehendabiziko euskarazko eleberria, Piarres Adame deituta. Istori laburra lapurditarrez solastua. Piarres Adame agure mihiarinadun bat da eta Saratik Olhetako bestetara doa, bideko hasieran Pello gatzekin elkartu eta biok hasten dira ibiltzen. Piarresek beren abenturak solasten dizkio eta pasadizo batzuk ere gertatzen zaiela. Amaitugabeko eleberria, ze gure Elizanburu hil omen zela bukatu gabe.

Blog interesgarri -eta erdi hila- batean aurkitu nuen bere hilobiaren erreberentzia.

Hemen dituzue link interesgarri batzuk:

http://meta.gipuzkoakultura.net/browse?type=author&value=Elissanburu,%20Jean%20Baptiste,%20%281828-1891%29&value_lang=es

http://zubitegia.armiarma.com/?i=267

http://ekaitzaldi.blogspot.com/2010/04/jean-baptiste-elizanburu-ikusten-duzu.html


http://www.youtube.com/watch?v=KbKiR3JLw8g

Laztana (Latzen)

Abesti zahar baino potente bat. Ezin hobekiago esana: Zer den importanteena sexua ala maitasuna?

Abesti zoragarria, laztana:

Udazkenaren goibeltasuna

Udazkena. Egun motzak. Argi motela. Haize hotza. Hostoak lurrean. Euri tantak. Arima goibela. Normala iruditzen zait suizidio kopurua handitzen denik udazkenean. Nola ez, bestela? Eguzkiaren indarra moteldua, eta gure baikortasuna ere moteldua geratzen dela esango nuke. Udan genuen alaitasuna eta maitasuna desagertzen dira eta tristura gurerat heltzen da.



Iluntasuna, ezmaitasuna. Irria eta negarra.

Noiz iritsiko da berriz udaberria? Noiz, berriz, bizia?

Zimaurra gainean

Gauza onak akauttu dira. Oraindik gerora, auskalo. Berriz, 2000an bezala, izanen dugu Estatuaren gobernuan lotsarik gabeko eskuina. Armario barruan bizi dena lehendakaria. Rajoy koipetsua (ez du esan nahi pentsatzen ari zaretena, indefinizioan mugitzen dena baizik) Ez da inorekin ezkontzen. Bederen parre egingo degu (negar ezingeldikorrak ere bai).



Antxetak hegal egiten bere zeru urdinean (Mahon urdin kolorekoa) zimaurra jaurtitzen gure gain. Zimaurra eta mixeria.

Showa hasi da, jaun andreak.

Gatazkaren konponbiderako nazioarteko konferentzia

Elkartu dira, bai, Donostian, mende erdiko arazo hau konpontzeko, edo hasteko. Asmo onenakin honat etorri dira Kofi Annan, Jonathan Powell, Bertie Ahern, Gerry Adams, Gro Harlem Brundtland eta Pierre Joxe. Bata Nazio Batuetako lehendakari ohia, bertzeak Ipar Irlandako eta Norvegiako lehendakari ohiak, edota Frantzia eta Erresuma Batuaren ministroak. Donostirat etorriak pakea sortzeko zutabea jartzeko asmoz eta bere laguntza eskaintzeko.



Pertsonalki onatzat hartzan dut beren eskaintza. Nazkatuta gaude. Erabili gaituzte batzuk eta bertzeek eta Euskal Herria utzi behar ditu holako zentzurik gabeko gatazka. Amatatua dagoela ta.

Espainian batzuei onatzat hartu dute, eta gehienek txartzat. Espainako eskuinak eta albiste zerbitzu gehienek, ezkerrekoak deritzen zaie ere, oso gaizki hartu dute berria.

Irratia pizten baduzu agertuko da Lucas RNEn eta bere sasikotertulia edozer txorakeria zaunkatzen. Konferentziarat etorri direnei ezjakinak deitzen. Holako arropuzkeria!! Eta haiek zerbait jakiten al dute?

Gero azaltzen zaigu gure Ruben Mugica UPyD eskuineko alderdikoa garraxteko dena gezur hutsa dela. Gezurra? Nik bai jakin nahiko nuke zergatik ni ttikia nintzelikan esatez zen hortik Igeldon agertzen zirela poltsa arraroak eta zergatik ixiltzen zitzaien udaltzaingoei inplikatu batek ministerio batean anaia zuelagatik. Heriotz guztiek ez dute justifikaziorik, bainan nik jakin nahiko nuke zergatik ETAk hil zituen batzuk. Hau ez da justifikazio bat, bainan ezjakinak deitzen dute etorritakoei galdetzen nieke ZER dekite beraiek, eta hain "jakintsuak" direnez zergatik badira "ekintza" batzuk, heriotzekin, oraindik nahiko argirik ez direnik.

Brunete mediatika eta botijo party elkartu dira gatazka konpontzeko konferentzia iraintzeko. Pedro Jotarena izugarria, adibidez. Edozer gauza esaten dute ezer ulertu gabe. Macadok esaten zuen bezela: "Castilla miserable, ayer dominadora, envuelta en sus andrajos, desprecia cuanto ignora"

Asmo guztiakin egina

Masquefa herrian (Kataluinan) zinegotzi batek kotxez harrapatu ditu bi lagun. Harrapatzaileak PPren zinegotzi ohia, eta orain, Força Masquefa zerrenda independentearen partaidea da. Harrapatuen artean, berriz, bata zinegotzi katalanista. Kasualitatea? Ba ez.

Hau da, joan den asteazkenean, Hispanidadearen eguna, bi harrapatuek kendu zuten Espainako ikurra udaletxetik. Harrapatzaileak paratutako bandera, eta honi oso gaizki iruditu zitzaion. Kotxedun zinegotzia frankismoaren nostalgikoa omen dela, bainan hori ez zuen inportantzia izanen, hor gauza geratu balitz.


Zinegotzi kotxeduna

Gauza da, zinegotziak kotxe hartu ta gero beste bien kontra joan zen eta harrapatu zituen. Min egiteko asmoa. Holako elementukin zer ez gaituzte egingo datorren gobernuko piztiek?

Herria ta hizkuntza

Bertze egunean aditzen ari nintzen Laboaren abestiak. Herria eta hizkuntza hasi zen, Xalbadorren bertso famatua. Zoritxarrez hortik dihoa gure mundu ttikia. Azkenean ehun urte barru edo gehiago, edo gutxiago, gure hitza eta gure gizartea desagertuko da betirako. Zoritxarrez ez da amets gaiztoa baiziketa errealitate osoa.




Iragan egun batez, ostatu batean
bi lagun ari ziren eztabait betean;
biak ziren euskaldun zintzoak ustean,
hala ere ezin adi elkarren artean;
entzuten egona naiz omore tristean.

Ez dut osorik hartu baten parabola,
erderaz mintzo baitzen, berak jakin nola:
gure herri maiteaz zuela axola,
hau, bere gain baharra, bertzen men dagola,
"Gora euskal-herria", frantsesez ziola.

Bertzea aldartu zen euskera garbian:
"Gure hizkuntza ez da galduko agian!
Hori dugu bereixik guk Euskal-herrian,
Gainerakotan gaude bertzen negurrian;
frantses eginak gira joan den aspaldian!"

Bi gizon horietan, zugaitz onekoa
batek ondoan zuen, bertzeak ostoa;
gauza arrado hori ez dut gustokoa,
mendian bizi arren, dut ikustekoa
gaztainaren aldaxkez jantzirik pagoa.

Bat herria goratzen arrotz baten gisa,
arrotz nahiak berriz herriaren hitza;
gureak ja egin du, gaiten garbi mintza,
lano pean bezala galduak gabiltza,
ez daizke bi nagusi batean zerbiltza!

Elgarri direlakotz bi gizon jazarri,
gauza bat bera dute bi pusketan zarri;
gauza bat bera dute bi pusketan zarri;
erakatxi hahi dut nik puskak elgarri,
gure hizkuntza eta gure Euskal-herria.
Konparatzen baitut izaite bateri.

Anai-arrebak, entzun ene aho-otsa:
izaite bat ez daike hezur hutsez osa;
herria da gorputza, hizkuntza bihotza;
bertzetik bereixtean bitarik bakotxa,
izaite horrendako segurra hil hotza.

Batzu herriaz orroit, euskeraz ahantzi
bertzek euskera maite, herria gaitzetsi;
hizkuntza ta herria berex ez doatzi,
berek nahi daukute konpreniarazi
bata bertzea gabe daizkela bizi.